Rajasthan CET Graduation Level Syllabus 2026
WWW.JOBROZ24.COM
Short Information: Rajasthan Staff Selection Board (RSMSSB) has released the official exam scheme and detailed syllabus for the Common Eligibility Test (CET) Graduation Level 2026. Candidates who want to appear in graduation-level posts can check the detailed subject-wise syllabus below.
рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рд╕्рдХीрдо (Exam Scheme)
| рд╡िрд╖рдп рд╡िрд╡рд░рдг | рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा | рдХुрд▓ рдЕंрдХ | рд╕рдордп |
|---|---|---|---|
| рднाрд░рдд рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдХрд▓ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдкрд░ंрдкрд░ा, рднूрдЧोрд▓, рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рддाрд░्рдХिрдХ рд╡िрд╡ेрдЪрди рдПрд╡ं рдЧрдгिрдд, рд╕рдорд╕ाрдордпिрдХ рдШрдЯрдиाрдПं, рдЬрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдХंрдк्рдпूрдЯрд░, рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣िрди्рджी рдПрд╡ं рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी | 150 | 300 | 03:00 рдШрдг्рдЯे |
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиिрд░्рджेрд╢:
- рд╕рднी рдк्рд░рд╢्рди рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкीрдп рд╣ोंрдЧे рддрдеा рд╕рднी рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЕंрдХ рд╕рдоाрди рд╣ोंрдЧे।
- рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд▓िрдП 1/3 рднाрдЧ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЕंрдХрди (Negative Marking) рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा।
рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рд╡िрд╡рд░рдг (Detailed Syllabus)
1. рднाрд░рдд рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ (рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрди्рджोрд▓рди рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рди्рджрд░्рдн рд╕рд╣िрдд)
- рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПं, 19рд╡ीं рдПрд╡ं 20рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдПрд╡ं рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди।
- рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рд╡िрднिрди्рди рдЪрд░рдг, рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПं, рджेрд╢ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рдПрд╡ं рдЙрдирдХा рдпोрдЧрджाрди।
- 1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдпोрдЧрджाрди, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें рдЬрдирдЬाрддि рд╡ рдХिрд╕ाрди рдЖंрджोрд▓рди, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬрдирдЬાркЧрд░рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рдЬाрдордг्рдбрд▓ рдЖंрджोрд▓рди।
- рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдПрд╡ं рдиेрд╣рд░ू рдпुрдЧ: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдПрдХीрдХрд░рдг рдПрд╡ं рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдкुрдирд░्рдЧрдарди; рд╕ांрд╕्рдеाрдиिрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХा рд╡िрдХाрд╕, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдПрдХीрдХрд░рдг।
2. рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдХрд▓ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рд╡िрд░ाрд╕рдд
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕рдн्рдпрддाрдПं рдПрд╡ं рдкुрд░ाрддाрдд्рд╡िрдХ рд╕्рдерд▓: рдХाрд▓ीрдмंрдЧा, рдЖрд╣рдб़, рдЧрдгेрд╢्рд╡рд░, рдмाрд▓ाрдерд▓ рдФрд░ рдмैрд░ाрда рдЗрдд्рдпाрджि।
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПं, рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢ाрд╕рдХ, рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡ рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा।
- рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं - рдХिрд▓े рдПрд╡ं рд╕्рдоाрд░рдХ, рдХрд▓ाрдПं, рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ाрдПं рдФрд░ рд╣рд╕्рддрд╢िрд▓्рдк।
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрдиी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХृрддिрдпां рдПрд╡ं рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдмोрд▓िрдпां, рдоेрд▓े, рдд्рдпोрд╣ाрд░, рд▓ोрдХ рд╕ंрдЧीрдд рдПрд╡ं рд▓ोрдХ рдиृрдд्рдп।
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрдиी рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдкрд░ंрдкрд░ा рдПрд╡ं рд╡िрд░ाрд╕рдд, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖंрджोрд▓рди, рд╕ंрдд рдПрд╡ं рд▓ोрдХ рджेрд╡рддा, рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдерд▓।
3. рднाрд░рдд рдХा рднूрдЧोрд▓
- рднौрддिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк: рдкрд░्рд╡рдд, рдкрдаाрд░, рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдПрд╡ं рдоैрджाрди; рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдПрд╡ं рдоाрдирд╕ूрди рддंрдд्рд░।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпां, рдмांрдз, рдЭीрд▓ें рдПрд╡ं рд╕ाрдЧрд░; рд╡рди्рдп рдЬीрд╡ рдПрд╡ं рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рдлрд╕рд▓ें (рдЧेрд╣ूं, рдЪाрд╡рд▓, рдХрдкाрд╕, рдЧрди्рдиा, рдЪाрдп, рдХॉрдлी рдЗрдд्рдпाрджि), рдк्рд░рдоुрдЦ рдЦрдиिрдЬ (рд▓ौрд╣ рдЕрдпрд╕्рдХ, рдоैंрдЧрдиीрдЬ, рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ, рдЕрдн्рд░рдХ)।
- рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди (рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдЧрдд рдПрд╡ं рдЧैрд░-рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдЧрдд), рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдПрд╡ं рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдк्рд░рджेрд╢।
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ, рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХे рд╕ाрдзрди рдПрд╡ं рд╡्рдпाрдкाрд░; рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि, рдШрдирдд्рд╡, рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рд╡ рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд; рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдПрд╡ं рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди।
4. рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рднूрдЧोрд▓
- рднूрдЧрд░्рднिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдПрд╡ं рднू-рдЖрдХृрддिрдХ рдк्рд░рджेрд╢; рдЬрд▓рд╡ाрдпु рджрд╢ाрдПं рдПрд╡ं рдк्рд░рджेрд╢; рдЕрдкрд╡ाрд╣ рддंрдд्рд░, рдЭीрд▓ें, рддाрд▓ाрдм, рдмांрдз рдПрд╡ं рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпां।
- рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╡рдирд╕्рдкрддि, рд╡рди्рдп рдЬीрд╡ рдПрд╡ं рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп, рдоृрджाрдПं, рд░рдмी рдПрд╡ं рдЦрд░ीрдл рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдлрд╕рд▓ें।
- рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा (рд╡िрддрд░рдг, рд╡ृрдж्рдзि, рдШрдирдд्рд╡, рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा, рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд рдПрд╡ं рдирдЧрд░ीрдХрд░рдг), рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрдирдЬाрддिрдпां।
- рдзाрдд्рд╡िрдХ рдПрд╡ं рдЕрдзाрдд्рд╡िрдХ рдЦрдиिрдЬ рдкрджाрд░्рде, рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди (рдирд╡ीрдХрд░рдгीрдп рдПрд╡ं рдЕрдирд╡ीрдХрд░рдгीрдп), рдкрд░्рдпрдЯрди, рдпाрддाрдпाрдд рд╕ाрдзрди (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ, рд░ेрд▓ рдПрд╡ं рд╡ाрдпु)।
5. рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
- рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдбॉ. рдмी. рдЖрд░. рдЕрдо्рдмेрдб़рдХрд░ рдХी рднूрдоिрдХा, рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдПрд╡ं рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं।
- рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा, рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░, рдиीрддि рдиिрджेрд╢рдХ рд╕िрдж्рдзाрди्рдд, рд╕ंрдШीрдп рдвांрдЪा, рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрд╢ोрдзрди, рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рдк्рд░ाрд╡рдзाрди, рдЬрдирд╣िрдд рдпाрдЪिрдХा।
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी, рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж, рд╕ंрд╕рдж, рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп; рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдПं рд╡ рдЖрдпोрдЧ (рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ, рдХेрдЧ, рд╡िрдд्рдд рдЖрдпोрдЧ, рд▓ोрдХрдкाрд▓, рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЖрдпोрдЧ, рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ, рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпोрдЧ)।
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा (рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी, рд╡िрдзाрдирд╕рднा, рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп, RPSC, рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рд▓ोрдХाрдпुрдХ्рдд, рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ, рд╡िрдд्рдд рдЖрдпोрдЧ, рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпोрдЧ, рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рд╢ाрд╕рди рдПрд╡ं рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ)।
6. рднाрд░рдд рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
- рдмрдЬрдЯ рдиिрд░्рдоाрдг, рдмैंрдХिंрдЧ, рд▓ोрдХ-рд╡िрдд्рдд, рд╡рд╕्рддु рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST), рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдп, рд╕ंрд╡ृрдж्рдзि рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЖрдзाрд░рднूрдд рдЬ्рдЮाрди।
- рд░ाрдЬрдХोрд╖ीрдп рдПрд╡ं рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддिрдпां, рд╕рдм्рд╕िрдбी, рд▓ोрдХ рд╡िрддрд░рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी, рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕।
- рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (рдХृрд╖ि, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рд╕ेрд╡ा рдПрд╡ं рд╡्рдпाрдкाрд░), рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि, рд╢्рд╡ेрдд рдХ्рд░ांрддि рдПрд╡ं рдиीрд▓ी рдХ्рд░ांрддि।
- рдкंрдЪрд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиाрдПं рдПрд╡ं рдиिрдпोрдЬрди рдк्рд░рдгाрд▓ी, рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рд╡ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдкрд╣рд▓, рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рдЙрджाрд░ीрдХрд░рдг।
7. рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЦाрдж्рдп рдПрд╡ं рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдлрд╕рд▓ें, рд╕िंрдЪाрдИ рд╡ рдирджी рдШाрдЯी рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПं, рдмंрдЬрд░ рднूрдоि рд╡ рд╕ूрдЦाрдЧ्рд░рд╕्рдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПं।
- рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рд╡िрдХाрд╕ (рдХृрд╖ि, рдЦрдиिрдЬ рдЖрдзाрд░िрдд, рд▓рдШु, рдХुрдЯीрд░ рд╡ рдЧ्рд░ाрдоोрдж्рдпोрдЧ), рдиिрд░्рдпाрдд рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрдиी рд╣рд╕्рддрдХрд▓ा।
- рдЧрд░ीрдмी рдПрд╡ं рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी (рдЕрд╡рдзाрд░рдгा, рдк्рд░рдХाрд░, рдХाрд░рдг, рдиिрджाрди рд╡ рдл्рд▓ेрдЧрд╢िрдк рдпोрдЬрдиाрдПं), рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░िрддा (рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рд╣ेрддु рдк्рд░ाрд╡рдзाрди)।
- рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПं рд╡ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрдПं, рд╕рд╣рдХाрд░ी рдЖंрджोрд▓рди, рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдоें рднूрдоिрдХा।
- MGNREGA, рд╡िрдХрд╕िрдд рднाрд░рдд рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдПрд╡ं рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдЧाрд░ंрдЯी рдоिрд╢рди (рдЧ्рд░ाрдоीрдг) (VB-GRAMG)।
8. рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी
- рднौрддिрдХ рдПрд╡ं рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдЕрдо्рд▓, рдХ्рд╖ाрд░ рдПрд╡ं рд▓рд╡рдг, рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा, рдКрд╖्рдоा, рдХाрд░्рдп рдПрд╡ं рдКрд░्рдЬा।
- рдЖрд╣ाрд░ рдПрд╡ं рдкोрд╖рдг, рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рдПрд╡ं Rh рдХाрд░рдХ, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджेрдЦрднाрд▓ (рд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ, рдЕрд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ рд╡ рдк्рд░рд╕рд╡рдЬрди्рдп рд░ोрдЧ)।
- рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╡ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╡ рдЗрдирдХे рдк्рд░рднाрд╡, рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा, рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡ рд╕ंрдзाрд░рдгीрдп рд╡िрдХाрд╕।
- рдЬрди्рддुрдУं рд╡ рдкाрджрдкों рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рдорд╣рдд्рд╡, рдХृрд╖ि-рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдЙрдж्рдпाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╡ाрдиिрдХी рдПрд╡ं рдкрд╢ुрдкाрд▓рди।
- рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдПрд╡ं рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें)।
9. рддाрд░्рдХिрдХ рд╡िрд╡ेрдЪрди рдПрд╡ं рдЧрдгिрдд (Reasoning & Math)
- рд░рдХ्рдд рд╕ंрдмंрдз, рд╕ंрдЦ्рдпा рд╢्рд░ेрдгी, рдЕрдХ्рд╖рд░ рд╢्рд░ेрдгी, рдШрдб़ी, рдХैрд▓ेрдг्рдбрд░, рдоाрдирд╕िрдХ рдпोрдЧ्рдпрддा рдПрд╡ं рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдпोрдЧ्рдпрддा।
- рдкूрд░्рдгрд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХा рд╡рд░्рдЧ, рд╡рд░्рдЧрдоूрд▓, рдШрдирдоूрд▓, рдЧुрдгрдирдЦंрдб, рдж्рд╡िрдШाрдд рд╕рдоीрдХрд░рдг, рд▓рдШुрдЧрдгрдХ।
- рд▓рд╕рдк-рдорд╕рдк, рдФрд╕рдд, рд▓ाрдн-рд╣ाрдиि, рдк्рд░рддिрд╢рдд, рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡ рдЪрдХ्рд░рд╡ृрдзि рдм्рдпाрдЬ, рдЕрдиुрдкाрдд-рд╕рдоाрдиुрдкाрдд, рд╕рдордп-рдЪाрд▓-рджूрд░ी, рдХाрд░्рдп-рд╕рдордп।
- рд░ेрдЦाрдПं, рдХोрдг, рдд्рд░िрднुрдЬ рдХी рд╕рд░्рд╡ांрдЧрд╕рдорддा, рдд्рд░िрднुрдЬ, рд╡ृрдд्рдд, рдЖрдпрдд, рдЧोрд▓े рдФрд░ рдмेрд▓рди рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рд╡ рдЖрдпрддрди, рдд्рд░िрдХोрдгрдоिрддीрдп рдЕрдиुрдкाрдд, рдКंрдЪाрдИ-рджूрд░ी।
- рдХेंрдж्рд░ीрдп рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рдоाрдк (рдоाрдз्рдп, рдоाрдз्рдпिрдХा, рдмрд╣ुрд▓рдХ), рдЖंрдХрдб़ों рдХा рдЪिрдд्рд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░ूрдкрдг।
10. рд╕рдорд╕ाрдордпिрдХ рдШрдЯрдиाрдПं рдПрд╡ं рдиाрдЧрд░िрдХ рдХрд░्рддрд╡्рдп (Current Affairs)
- рд░ाрдЬ्рдп, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рддрдеा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдорд╕ाрдордпिрдХ рдШрдЯрдиाрдПं (рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЦेрд▓-рдХूрдж рдЖрджि)।
- рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ाрдЬ्рдп рдПрд╡ं рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдПрд╡ं рдиीрддिрдпां।
- рдиाрдЧрд░िрдХ рдХрд░्рддрд╡्рдп: рдоूрд▓ рдХрд░्рддрд╡्рдп рдПрд╡ं рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдп।
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (рднрддी рдоें рдЕрдиुрдЪिрдд рд╕ाрдзрдиों рдХी рд░ोрдХрдеाрдо рдХे рдЕрдз्рдпुрдкाрдп) рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2022 рдХे рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░ाрд╡рдзाрди।
11. рдЬрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп (Public Health)
- рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा (First aid) рдХी рдмुрдиिрдпाрджी рдмाрддें, рдХाрд░्рдбिрдпोрдкрд▓्рдоोрдирд░ी рдкुрдирд░्рдЬीрд╡рди (CPR)।
- рдирд╢ीрд▓े рдкрджाрд░्рдеों рдХे рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдЙрдирд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХे рдЙрдкाрдп।
- рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдлिрдЯрдиेрд╕, рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рд▓рдд рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬोрдЦिрдо рдПрд╡ं рдиिрд╡ाрд░рдХ рдЙрдкाрдп।
12. рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी (Computer Knowledge)
- рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ, рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдИ-рдоेрд▓।
- рдоेрдоोрд░ी (RAM, ROM), рдлाрдЗрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдЗрдирдкुрдЯ рдФрд░ рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рд╕рд╣िрдд рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕ंрдЧрдарди।
- рдПрдордПрд╕ рдСрдлिрд╕ (Word, Excel / Spreadsheet, PowerPoint), рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯी, рдИ-рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ, рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ (AI)।
13. General English
- Articles, Determiners, Tenses, Active & Passive Voice, Direct & Indirect Narration, Prepositions.
- Translation of Ordinary/Common English sentences into Hindi and vice-versa.
- Synonyms and Antonyms, Comprehension of a given passage, Glossary of official/technical terms.
- Letter writing (Official, Demi-official, Informal - objective structure), Idioms & Phrases, One Word Substitution.
14. рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣िрди्рджी
- рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕рд░्рд╡рдиाрдо, рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рдХ्рд░िрдпा, рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рдХाрд░рдХ, рдЕрд╡्рдпрдп, рд╕ंрдзि рдФрд░ рд╕ंрдзि рд╡िрдЪ्рдЫेрдж, рд╕рдоाрд╕, рдЙрдкрд╕рд░्рдЧ рдПрд╡ं рдк्рд░рдд्рдпрдп।
- рд╡िрд▓ोрдо рд╢рдм्рдж, рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рдПрд╡ं рдЕрдиेрдХाрд░्рдердХ рд╢рдм्рдж, рд╡िрд░ाрдо рдЪिрд╣्рди, рдкाрд░िрднाрд╖िрдХ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी, рд╢рдм्рдж рд╢ुрдж्рдзि рд╡ рд╡ाрдХ्рдп рд╢ुрдж्рдзि।
- рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕ाрд░्рдердХ рд╢рдм्рдж, рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдПрд╡ं рд▓ोрдХोрдХ्рддिрдпां, рд░ाрдЬрднाрд╖ा рд╣िрди्рджी рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕्рдеिрддि।
- рдХाрд░्рдпाрд▓рдпीрдп рдкрдд्рд░ (рдЖрджेрд╢, рдкрд░िрдкрдд्рд░, рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा, рдЕрд░्рдзрд╢ाрд╕рдХीрдп рдкрдд्рд░, рдиिрд╡िрджा, рдк्рд░ेрд╕ рд╡िрдЬ्рдЮрдк्рддि)।